Strhttp://mama-idealna.blogspot.com/search/label/Dzie%C5%84%20po%20dniuony

wtorek, 3 marca 2015

Skoki rozwojowe w 1 roku życia

Adaś zaczął unosić głowę, obracać się, wspierać na rękach i kolanach, pełzać, manipulować przedmiotami, siadać, raczkować, aż w końcu stanął na nogi i postawił pierwsze kroczki. Każda pojawiająca się nowa czynność wzbudzała we mnie dumę, ale i wzruszenie. Moje niemowlę zmienia się w dziecko!


W ciągu pierwszych 12 miesięcy życia noworodek zmienia się w dziecko, które jest samodzielnie, rozumne i przemieszcza się bez naszej pomocy. Nabywa zdolności kontaktowania się z otoczeniem i zaczyna mówić. Jest to okres najintensywniejszego rozwoju w całym życiu.

Nie będąc jeszcze rodzicem nie wiedziałam, że dziecko przechodzi tzw. skoki rozwojowe. Wiedziałam, że jedno rozwija się szybciej, inne wolniej, ale przecież i tak wszystkie w końcu robią to samo. Teraz wiem kiedy moje dziecko zaczyna się udoskonalać, bo tak nazywam te etapy. Noce bywają wtedy ciężkie, a maluch sam nie wie czego chce, nie chce jeść i jest ciągle rozdrażniony.

Po skoku rozwojowym nasze dziecko wykazuje nowe zdolności, zarówno w rozwoju fizycznym, psychicznym, jak i intelektualnym. Stres u dziecka związany jest z dużą ilością bodźców, które zaczynają do niego docierać. Mózg i układ nerwowy rozwijają się intensywnie, a maluch nie rozumie co się dzieje, nagle zaczyna zaskakiwać nas i sam siebie czynnościami, które wykonuje.

1. miesiąc (5 tygodni) - wrażenia
Niemowlę staje się wrażliwe na bodźce słuchowe, wzrokowe, smakowe i zapachowe co może powodować lęk, staje się płaczliwe.
Rozwój ruchowy:
Chwiejnie unosi główkę (na krótko odrywa od materaca). Zdolność uniesienia główki pozwoli dziecku na zmianę jej pozycji i jest pierwszym krokiem do przeciwstawiania się sile grawitacji. Dziecko skupia wzrok na twarzy dzięki czemu kształtują się postawy konieczne do osiągnięcia pierwszych umiejętności społecznych. Rozwija się więź emocjonalna z matką. Niemowlę wodzi oczami za przedmiotem - poprawia się ostrość i zasięg  widzenia
Jak wspierać rozwój?
Jak najczęściej kładziemy dziecko na brzuszku, aby miało możliwość unoszenia główki i obserwacji świata. Pochylamy się nad niemowlęciem, uśmiechamy i mówimy do niego, aby miał możliwość skupić wzrok na poruszających się elementach twarzy. Dbamy o bliskość fizyczną (przytulamy, kołysamy, śpiewamy). Możemy przesuwać powoli nad głową dziecka biało-czarną zabawkę - kontrasty są bardziej widoczne dla maluszka.

2. miesiąc (7-9 tygodni) - wzory
Niemowlę zaczyna rozróżniać dźwięki, zapachy i smaki, obserwuje otoczenie, własne rączki, przygląda się twarzom. Zaczyna bawić się dłońmi i wyciągać je w stronę przedmiotów. Zaczyna poznawać swoje ciało.
Rozwój ruchowy:
Odkrywa, że na ma rączki. Unosi główkę i przez chwilę stara się ją utrzymać przez co następuje kontrola nad symetrycznym ustawieniem głowy w przestrzeni, wzmacniają się mięśnie szyi.
Jak wspierać rozwój?
Możemy przesuwać powoli nad głową dziecka biało-czarną zabawkę - kontrasty są bardziej widoczne dla maluszka. Pozwalamy na swobodne manipulowanie własnymi rękoma. Leżąc naprzeciwko dziecka mówimy do niego, kiedy próbuje unieść głowę.

3. miesiąc (11-12 tygodni) - niuanse
Niemowlę zauważa zmiany, nagle zapalone światło, pukanie do drzwi. Zaczyna poznawać swój głos, wydaje dźwięki, śmieje się, piszczy, krzyczy, śledzi ruchy odwracając głowę, poznaje świat wkładając wszystko do buzi.
Rozwój ruchowy:
Śledzi przedmiot, osobę znikającą z pola widzenia (obraca głowę w ich kierunku). Ma walory poznawcze. Poszukiwanie wzrokiem jest źródłem kształtowania się pojęcia stałości przedmiotu (pojawi się
w 8/9mż).
Jak wspierać rozwój?
Podczas podnoszenia główki przesuwamy zabawki tak, żeby dziecko mogło je śledzić. Możemy nachylać się nad dzieckiem, śpiewać, wypowiadać sylaby i powoli znikać z pola widzenia. Umożliwiamy dziecku zabawę gryzakami.

4. - 5. miesiąc (14-19 tygodni) - wydarzenia
 Maluszek zaczyna rozumieć wydarzenia, sięga po grzechotkę, potrząsa nią, wkłada do buzi, umie też wyrazić swoją wolę np. wyciągając rączki, by go wziąć.
Rozwój ruchowy:
Unosi wyżej głowę - może zwracać się w określonym kierunku i reagować na bodźce słuchowe, wzrokowe, ruchowe. Ogląda małe przedmioty, obmacuje je, wkłada do buzi. Integruje bodźce pochodzące z systemu wzrokowego i dotykowego, często również słuchowego. Sięga po zabawkę znajdującą się w zasięgu ręki wyczuwając odległość.
Jak wspierać rozwój?
Możemy wykonywać na wysokości głowy dziecka powolne ruchy pionowe zabawką, podawać do ręki zabawki o różnej fakturze, kolorze, pozwalać na wkładanie przedmiotów do buzi. Podajemy do ręki zabawkę, wcześniej prowokując do wyciągania po nią ręki, zachęcamy do chwytania oburącz. Lepiej gdy podawajemy zabawkę (ćwiczymy wówczas swobodne wyciąganie rąk) niż wieszamy ją nad głową dziecka (maluch  zaczyna ją wtedy szarpać i ciągnąć).

6. miesiąc (22-26 tygodni) - relacje, lęk separacyjny
Odległość zaczyna wzbudzać w dziecku lęk, gdy mama lub tata znikają z pola widzenia dziecko zaczyna płakać, mogą zacząć się problemy ze snem i jedzeniem. Dziecko zauważa szczegóły - guziki przy bluzce, oczy maskotki.
Rozwój ruchowy:
Przewraca się swobodnie z pleców na brzuch i odwrotnie, pełza. Siedzi chwilę bez podparcia i umie podciągnąć się do pozycji siedzącej. Pozycja siedząca pozwala na dokładną obserwacje otoczenia. Chwyta własne stopy i wkłada je do buzi. Manipuluje zabawkami, ogląda je, rzuca nimi. Doskonali chwyty przy użyciu czterech palców. Obserwuje skutki swoich działań (potrząsa, uderza o podłogę, wyrzuca z wózka przedmioty). Zrzucanie przedmiotów np. ze stolika to pierwsze ćwiczenia koordynacji wzrokowo-ruchowej, kształtują umiejętność oceniania odległości. Dziecko rozpoczyna samodzielne przemieszczanie się, wzmacnia mięśnie, które będą mu potrzebne do nauki wstawania.
Jak wspierać rozwój?
Możemy położyć zabawki po lewej i po prawej stronie (na zmianę) zachęcając niemowlę do obrotu. Nie układamy dziecka „siłą” do pozycji siedzącej, nie utrzymywać tej pozycji  podpórkami (typu poduszka), jeśli dziecko będzie gotowe do siadania samo usiądzie (samodzielne siadanie bez podparcia i trzymania pojawia się w 8mż). Pozwalamy na swobodne manipulowanie własnymi stopami. W małej odległości od dziecka kładziemy kolorową zabawkę, aby zachęcać je do sięgania po nią i przemieszczania się. Należy dostosować przestrzeń w mieszkaniu do przemieszczającego się dziecka.

8. - 9. miesiąc (33-37 tygodni) - kategorie
U niemowlaka rozwija się inteligencja, zaczyna kategoryzować świat, zauważać cechy wspólne, np. dzieli zabawki na grające, świecące, zaczyna inicjować zabawę, ma poczucie humoru.
Rozwój ruchowy:
Pełzanie i raczkowanie to zarówno ćwiczenia, jak i proces wygaszania odruchów. Następuje integracja danych wzrokowych, czuciowych, ruchowych. Rozwija się zmysł równowagi, poczucie głębi i przestrzeni. Raczkowanie jest naturalnym ruchem naprzemiennym stymulującym półkule mózgowe. Pojawia się chwyt pęsetowy - pojawienie się tego chwytu świadczy o znacznym zwiększeniu koordynacji, precyzji. To początki manipulacji, pierwsze oznaki kształtowania się dominacji stronnej. Dziecko stoi przy poręczy - stanie poszerza pole obserwacji przez co przyspiesza rozwój poznawczy i warunkuje chodzenie.
Jak wspierać rozwój?
Dajemy możliwość chodzenia na czworakach (kładziemy na podłogę), dbamy, aby raczkowało jak najdłużej. Nie przyspieszamy wstawania. Pod kontrolą pozwalamy dziecku zbierać „okruszki” z podłogi. Nie dajemy chodzika (powoduje u dziecka nieodpowiednie odczucia oraz oceny otaczającej go przestrzeni, powoduje niefizjologiczne obciążenie kręgosłupa, zaburza prawidłowe układanie stopy i zakłóca naprzemienny charakter chodu).

11. miesiąc (41-46 tygodni) - sekwencje
Niemowlę rozumie, że pewne zdarzenia powodują inne, umie przewidywać następstwa. Potrafi wyrazić własne zdanie np. poprzez kiwanie głową, komunikuje się z otoczeniem - daje znać, że jest głodne. Dziecko na tym etapie potrafi zaprosić nas do zabawy, wykorzystuje nabyte zdolności, szuka zabawek, wspina się, próbuje rysować.
Rozwój ruchowy:
Stabilne siedzenie pozwala na swobodną pracę rąk, co pozwoli na bardziej precyzyjne manipulacje przedmiotami. Umie pochylić się i podnieść zabawkę z pozycji siedzącej. Stoi samodzielnie - ważna umiejętność dla nauki chodzenia. Dziecko uczy się trzymać pion, przenosić ciężar z jednej nogi na drugą. Chodzi bokiem trzymając się mebli - jest to korzystne dla stabilizacji miednicy i jest wskazane również dla ustawienia całej nogi. Dziecko chodzi z przesuwaną podporą (wózek, krzesło). Ok. 12m.ż. zaczyna samodzielnie chodzić.
Jak wspierać rozwój?
Urozmaicamy zabawy w pozycji siedzącej (np. oglądanie książeczek, wkładanie i wyjmowanie zabawek z pudełka, wkładanie mniejszych przedmiotów do większych). Pozwalać na przewracanie się dziecka, wspieramy i pozwalamy na dalsze próby. Nie przyspieszać nauki chodzenia! Najlepiej, żeby dziecko chodziło na bosaka (goła stopa daje największe możliwości  doświadczania), pozwalamy na długie chodzenie bokiem przy meblach, nie prowadzamy za ręce.

Opisane skoki rozwojowe mogą występować troszkę później (u wcześniaków) lub wcześniej (u dzieci przenoszonych).

Dziecko aby móc funkcjonować w świecie jako w pełni rozwinięty człowiek potrzebuje naszego wsparcia i miłości.Nie martwmy się, że inne dzieci rozwijają się na pewnych etapach szybciej. Każde dziecko to indywidualna istota. Cieszmy się więc z postępów i umożliwiajmy im kształtowanie się. Pozwalajmy na zabawę, która jest dla nich nauką. Każda porwana kartka czy wylana woda uczy czegoś nowego, to eksperymenty, które zaowocują w przyszłości.

źródło: Cieszyńska J., Korendo M., Wczesna interwencja terapeutyczna. Stymulacja rozwoju dziecka od noworodka do 6 roku życia, Kraków 2008

6 komentarzy:

  1. U nas wszystkie skoki dały się nam we znaki i niestety były książkowe. :/

    OdpowiedzUsuń
  2. Niestety u nas też to odczulismy

    OdpowiedzUsuń
  3. Ja nigdy nie nazywałam tego skokami rozwojowymi, sama nie wiem dlaczego. Uważałam, że trzeba to przetrwać i tyle :D może u nas nie były, aż tak szalone :P

    OdpowiedzUsuń
  4. Ja najpierw te "złe" dni nazywałam skokiem rozwojowym a dzisiaj ząbkowaniem :D

    OdpowiedzUsuń
  5. Ja na samo hasło - skok rozwojowy- dostaję gęsiej skórki ;-).

    OdpowiedzUsuń
  6. U nas sygnałem, że coś jest na rzeczy były kłopoty ze snem, każda próba ułożenia do snu okupiona płaczem i rozdrażnieniem, gdzie na co dzień nie mamy z tym kłopotów. Teraz czeka nas 11 miesiąc, zobaczymy jak to będzie :)

    OdpowiedzUsuń

Będzie mi bardzo miło jeśli zostawisz komentarz :)